Ik luister wel!

Voor en door slachtoffers van seksueel misbruik en geweld

 

Justitie en Wetgeving

Wetgeving        
Seksueel geweld is een vorm van criminaliteit die de laatste jaren steeds zichtbaarder wordt. Burgers, belangengroepen en zorginstellingen worden in toenemende mate geconfronteerd met de gevolgen van seksueel misbruik. De aandacht voor de opsporing, vervolging en berechting van de daders neemt daarom toe. Maar ook concentreert justitie zich op de preventie van dit soort misdrijven.

 In de Nederlandse zedelijkheidswetgeving gaat het steeds om de bescherming van het zelfbeschikkingsrecht van mensen. Dit houdt twee dingen in:

 

 bescherming van de seksuele vrijheid en de persoonlijke levenssfeer van mensen

 bescherming van mensen tegen seksueel geweld of misbruik.

 

Seksuele gedragingen zijn pas strafbaar als er inbreuk wordt gepleegd op de wil van de betrokkene (het slachtoffer). In het bijzonder worden minderjarigen beschermd en personen die door lichamelijk of geestelijk gebrek onvoldoende hun wil kunnen vormen of uitdrukken (wilsonbekwame).

 

Seks met minderjarigen           
Seks met minderjarigen of wilsonbekwame is in Nederland een klachtdelict. Dat wil zeggen dat het misdrijf wel strafbaar is, maar dat vervolging door het Openbaar Ministerie pas kan plaatsvinden als er een klacht is ingediend. Zo'n klacht kan worden ingediend door de minderjarige zelf, zijn of haar ouders of wettelijke vertegenwoordigers en de Raad voor de Kinderbescherming. Een juridische procedure is immers niet altijd in het belang van de minderjarige. Als een ouder, stief- of pleegouder, voogd, onderwijzer of werkgever de ontucht pleegt, kan de officier van justitie ook zónder klacht tot vervolging overgaan.

 

Toekomst
Bij de politie wordt de specifieke expertise op het terrein van jeugd- en zedenzaken vergroot; in de toekomst zullen burgers voor dit soort zaken 24 uur per dag bij de politie kunnen aankloppen. Nederland wil seksueel misbruik van kinderen niet geďsoleerd aanpakken, maar inbedden in de totale criminaliteitsbestrijding. Samenwerking met burgers, bedrijfsleven, belangenorganisaties en overheid is daarbij nodig.


Voorbeelden     

het meldpunt tegen kinderpornografie op internet dat eind 1996 in Nederland is ingesteld de ontwikkeling van een gedragscode door de reisbranche om het sekstoerisme te ontmoedigen.

Sekstoerisme:
Inwoners van Nederland die in het buitenland een zedendelict plegen, kunnen in Nederland worden vervolgd. Eind 1996 is een Nederlander veroordeeld wegens seksueel misbruik van kinderen op de Filippijnen. In zo'n geval moet er sprake zijn van 'dubbele strafbaarstelling': het misdrijf moet zowel in Nederland als in het betreffende land strafbaar zijn.

Europese samenwerking
Europol is de organisatie van de Europese Unie die de politie in de EU-landen ondersteunt bij het bestrijden van grensoverschrijdende criminaliteit. Europol gaat zich nu ook intensief bezighouden met de bestrijding van mensenhandel. Bij mensenhandel gaat het vaak om: mensen tegen hun wil ontvoeren en tot prostitutie brengen.

Nederlandse politiemensen zijn gestationeerd in een groot aantal steden in de wereld, zoals Parijs, Warschau, Istanbul, Willemstad, Bogotá, Carácas, Brasilia, Islamabad en Bangkok. Deze functionarissen zijn ook inzetbaar bij de opsporing van zedendelicten.


Bestrijding van seksueel misbruik bij minderjarigen
De aandacht voor seksueel misbruik van en geweld tegen kinderen is sinds de jaren tachtig toegenomen. De toegenomen aandacht voor seksueel misbruik van kinderen is mede te danken aan de niet-aflatende inspanningen van non-gouvernementele organisaties en de vrouwenbeweging, maar ook aan een aantal publicaties waarin de aard en de omvang van de problematiek aan het licht worden gebracht.

Enkele geruchtmakende zaken in binnen- en buitenland heeft de afgelopen jaren deze aandacht verder vergroot. De publieke verontwaardiging over deze zaken is groot. Daardoor is een sterk draagvlak ontstaan voor nader gerichte acties van overheid, burgers, de samenleving in haar geheel en verschillende organisaties om krachtig op te treden tegen seksueel misbruik van kinderen. Er bestaan inmiddels vele lopende en voorgenomen initiatieven. Het gaat er om de komende tijd de krachten te bundelen en de activiteiten op een samenhangende en constructieve wijze te koppelen.

 

Seksueel misbruik van kinderen vormt een ernstige schending van de rechten van het kind. Het uitgangspunt bij de bestrijding van seksueel misbruik is de VN-conventie inzake de Rechten van het Kind (uit 1989), die op 8 maart 1995 in Nederland van kracht werd.

 

Achtergronden
Eén op de drie vrouwen blijkt slachtoffer geweest te zijn van enige vorm van seksueel misbruik voor haar zestiende jaar. Bij mannen is dat ongeveer één op de dertig. Er zijn twee vormen van seksueel misbruik van kinderen. De niet-commerciële, zoals incest, misbruik op school of binnen instellingen, en de commerciële waarbij in veel gevallen sprake is van kinderporno of -prostitutie. In alle gevallen worden kinderen het slachtoffer omdat ze weerloos en kwetsbaar zijn. Niet-commercieel seksueel misbruik van kinderen, voornamelijk incest, kan in ieder gezin voorkomen. Het idee dat kinderen altijd misbruikt worden door hun vader is achterhaald. Ook
kennissen en familie buiten het gezin behoren tot de daders. Wel zijn de daders meestal mannen.

Commercieel misbruik van kinderen komt op grote schaal voor: wereldwijd zijn er tien miljoen kinderen werkzaam in de prostitutie. Het is niet mogelijk de omvang van kinderprostitutie in Nederland aan te geven omdat de aangiftebereidheid laag is.


Zedenzorg bij politie en Openbaar Ministerie
Alle politiekorpsen moeten voldoen aan verscherpte kwaliteitseisen op het gebied van zedenzorg. De inrichting van een bovenregionale gezamenlijke voorziening ter ondersteuning van de politiekorpsen en de parketten bij de aanpak van kinderporno is dan gerealiseerd. Elk korps dient verder te beschikken over gespecialiseerde zedenrechercheurs. Dit specialisme dient 24 uur per dag beschikbaar te zijn.

Bij de behandeling van ernstige zedenaangiften gaat een aantal nieuwe zorgvuldigheidseisen gelden. Zo moet een slachtoffer altijd kunnen kiezen tussen mannelijke of vrouwelijke politieambtenaar, wordt de aangifte altijd opgenomen op geluidsband en wordt de aangifte altijd door twee agenten behandeld. De korpsen moeten ook regionaal beleid gaan ontwikkelen. Voorts zullen de opleidingen worden verbeterd en zullen er een aantal wenselijke deskundigheidsniveaus voor politie en Openbaar Ministerie op het terrein van zeden worden vastgesteld.

 

Bij het Openbaar Ministerie is op elk parket in 2000 een officier aangesteld die als aanspreekpunt voor zedenzaken zal functioneren. Bij de behandeling van moeilijk verifieerbare aangiften zal de Officier van Justitie gebruik maken van een gespecialiseerde pool van gedragsdeskundigen. Het gaat daarbij om aangiften gebaseerd op (in therapie) hervonden herinneringen of herinneringen van voor het derde levensjaar en aangiften van ritueel misbruik. De coördinatie van deze deskundigenpool vindt plaats door de Centrale Recherche Informatiedienst (CRI).

 

De CRI werkt verder aan de landelijke invoering van het VICLAS-systeem. Dit is een databank waarin alle moord- en zedenzaken worden geregistreerd. Met behulp van dit systeem kunnen landelijk en internationaal verbanden worden gelegd tussen individuele moord- en zedenzaken.

 

Slachtofferzorg            
Een 'afgestrafte' dader van zedendelicten moet worden begeleid bij zijn terugkeer in de maatschappij. Dat is van belang om het recidive gevaar te beperken, maar ook om stigmatisering en isolering te voorkomen. De minister zal in overleg met politie, OM en reclassering nog met een nader standpunt komen over structurele informatievoorziening over vestiging of terugkeer van een zedendelinquent aan buurtgenoten.

De minister vindt dat in individuele zware gevallen het belang van het slachtoffer zo zwaar kan wegen dat, een veroordeelde zedendelinquent gedwongen moet worden te verhuizen uit de buurt waar hij zijn delicten heeft begaan. Binnen de huidige wetgeving bestaan daartoe mogelijkheden, zo stelt de minister. Zo kan bij een TBS-behandeling voor een proefverlof of een beëindiging van behandeling een dergelijke voorwaarde worden gesteld.

 

Preventie

Het voorkomen van seksueel misbruik heeft alles te maken met het vergroten van de sociale weerbaarheid van het potentiële slachtoffer en het voorkomen van recidive. Een belangrijk onderdeel is het stimuleren dat in een zo vroeg mogelijk stadium kinderen waarden en normen ontwikkelen op het terrein van seksualiteit en gedrag. Ten opzichte van volwassenen, maar ook tegenover elkaar. Kinderen moeten leren waar machtsmisbruik plaatsvindt en hoe ongewenste situaties kunnen worden voorkomen. Naast gerichte projecten is het zaak om binnen de sector jeugdzorg en jeugdbescherming deze thematiek onder de aandacht te brengen als onderdeel van de reguliere educatie.

 

Preventie vervolg

Het is belangrijk vroegtijdig signalen te onderkennen en daarop adequaat te reageren. Dat vereist een alerte houding van jeugdhulpverleners of andere personen die professioneel in contact komen met kinderen. Dit wordt gestimuleerd door gerichte scholing. Verder moet de drempel tot de noodzakelijke instanties zo laag mogelijk zijn. Binnen de jeugdzorg zijn daarvoor twee elementen van belang. Allereerst zijn er bureaus Jeugdzorg ingesteld. Hierdoor is er één aanspreekpunt is voor alle betrokken instanties die te maken hebben met jeugdzorg of jeugdbescherming. Dat betekent dat hulpverleners, maar ook bijvoorbeeld docenten, snel door worden verwezen naar de juiste instantie als zij signalen hebben ontvangen van mogelijk misbruik van kinderen. Kinderen zelf kunnen terecht bij het Advies en meldpunt Kindermishandeling, waarvan er steeds meer in Nederland worden ingesteld. Er wordt gestreefd naar een landelijke dekking voor het einde van het jaar. Kinderen die zich richten tot andere instanties worden door de systematiek van de bureaus Jeugdzorg adequaat opgevangen. Verder heeft de Raad voor de Kinderbescherming een selectie-instrument ontwikkeld om in een vroeg stadium jeugdige daders met serieuze psychische problemen te onderscheiden en

tijdig een behandeling te kunnen starten.

informatie@ikluisterwel.info

Contact en informatie

Tekstvak: Snel weg knop!