Invloed op je leven
Seksueel misbruik kan grote invloed hebben op het leven van jongens en mannen, maar dat is niet altijd zo. Het hangt af van de leeftijd waarop het misbruik heeft plaatsgevonden. Hoe jonger, hoe ingewikkelder het is. Als je als kind misbruikt bent, is de wereld voor jou niet veilig meer. Concentratieverlies, weinig zelfvertrouwen, op onverwachte momenten woedend worden of bang, kunnen het gevolg zijn. Grenzeloos gedrag komt veel voor bij mensen met seksueel misbruikervaringen. Veel misbruikte mannen hebben de behoefte controle te houden over hun leven. Vrijwel alle mannen die dit hebben meegemaakt, schamen zich voor wat er is gebeurd. Sommigen leven met de angst dat de herinnering terugkomt of dat het opnieuw zal gebeuren. Veel mannen verdringen het of verzwijgen het. Vaak zijn er lichamelijke klachten, soms is er sprake van verslaving (alcohol, drugs, eten, werk, sport). Seksueel misbruik kan door dit alles effect hebben op hun persoonlijke ontwikkeling, identiteit, werk, school, vriendschappen, relaties, seksualiteit en het omgaan met familie.
Gevolgen voor jonge kinderen
Voor jonge kinderen is seksueel misbruik vaak zeer ingrijpend. Jonge kinderen die seksueel misbruikt zijn, kunnen last krijgen van bedplassen, broekpoepen, nachtmerries en andere psychosomatische klachten. Vaardigheden die ze net hebben geleerd, raken ze soms weer kwijt. Ook gedragsproblemen (heel druk gedrag of juist teruggetrokken) kunnen het gevolg zijn. Als het misbruik meermalen plaatsvond, heeft dit invloed op de persoonlijkheidsontwikkeling van een kind. Worden ze ouder, dan kunnen jongens last krijgen van agressieaanvallen, concentratieverlies en isolement. Vaak verliezen ze contact met leeftijdgenoten. Let op: de andere kant is dat jongens met deze verschijnselen niet seksueel misbruikt hoeven te zijn.
Psychische gevolgen
Wilde ik het zelf?
Misbruikte mannen twijfelen soms of ze de dader of het slachtoffer zijn. Werkten ze er (bewust of onbewust) aan mee? Het gevoel medeplichtig te zijn, speelt bij veel jongens die misbruikt zijn. Zeker als het misbruik voor hen seksueel opwindend was, kunnen mannen hiermee in conflict komen. Ook als ze plezier beleefden aan het contact (en er de warmte vonden waar ze naar op zoek waren), kan dit het gevoel geven medeplichtig te zijn. Veel misbruikte mannen hebben daarom een hekel aan de term 'slachtoffer'. Voor alle duidelijkheid: ook al heb je als jongen zelf initiatief genomen, de verantwoordelijkheid voor wat er daarna gebeurde, ligt bij de dader. Die maakte misbruik van de situatie en van het feit dat een kind op zoek gaat naar avontuur, veiligheid, spanning. De schuld ligt dus nooit bij de jongen en de dader is ook strafbaar!
Controle hebben:
Voor misbruikte mannen is het vaak lastig om te erkennen dat ze machteloos waren. Soms beschrijven ze om die reden hun ervaringen alsof ze er zelf aan hebben meegewerkt. Machteloosheid kan ertoe leiden dat misbruikte mannen voortaan steeds controle en macht willen uitoefenen.
Compenserend gedrag
Veel misbruikte jongens schamen zich zo voor het seksueel misbruik, dat zij bijzonder stoer of 'macho' gaan doen. Op die manier zorgen zij ervoor dat ze niet nog eens misbruikt worden. Dit kan leiden tot agressief gedrag, crimineel gedrag en agressie tegen homo's.
Sommige jongens raken ten onrechte gewend aan het idee dat ze afwijkend zijn of een seksueel object. Soms gaan ze werken in de prostitutie. Via prostitutie kunnen jongens controle uitoefenen op seksuele activiteiten: zij bepalen hoever de cliėnt mag gaan. Vaak zie je bij deze jongens 'vrouwelijk' gedrag. Ook dat kan een manier zijn om om te gaan met de inbreuk op het eigen lichaam.
Je identiteit als man
Het gevoel van vernedering kan een aanslag zijn op je beeld van hoe mannen zijn. Het kost tijd om dat te verwerken en het traditionele beeld van mannelijkheid te vervangen door een beeld dat past bij je eigen ervaringen.
Weinig zelfvertrouwen
Misbruikte jongens en mannen hebben het gevoel minder waard te zijn (negatief zelfbeeld) en niets te kunnen. Ze voelen zich vies, besmet en schuldig. Ze hebben het idee dat ze niet voor niets door de dader zijn uitgekozen, hebben het vertrouwen in zichzelf verloren. Depressieve buien en eenzaamheid zijn dan het gevolg. Zelfverwijt kan ertoe leiden dat een jongen of man zichzelf bestraft, verwondt of een poging tot zelfdoding onderneemt. Sommige misbruikte jongens en mannen stellen zulke hoge eisen aan zichzelf dat ze daar nooit aan kunnen voldoen en zich voordurend minder waard voelen.
Geen vertrouwen in anderen
Als een jongen misbruikt wordt door iemand die hij vertrouwde, schaadt dat zijn vertrouwen in mensen. Dit kan tot gevolg hebben dat hij niemand meer echt vertrouwt.
Schaamte
De meeste mannen die als kind misbruikt zijn, schamen zich voor wat er is gebeurd. Vooral het feit dat dit hen als jongen is overkomen, roept veel schaamte op.
Woede
Veel mannen die als kind misbruikt zijn, hebben last van woede-aanvallen en angst. Sommigen voelen een sterke agressie, niet alleen naar zichzelf maar ook naar anderen. Die ander kan de dader zijn, maar ook een willekeurig iemand. Die gevoelens kunnen plotseling naar boven komen ook als ze al ouder zijn - zonder dat er een verklaring voor is. Soms komen er ook flashbacks boven. Het ontladen van agressie gebeurt naar derden, in de sport, in het verkeer of via criminele activiteiten (vernielingen). Mannen die als volwassenen slachtoffer worden van seksueel geweld ervaren ook woede. Het verschil met mannen die als kind misbruikt zijn, is dat de op volwassen leeftijd misbruikte mannen vaak beter kunnen begrijpen waar hun woede mee te maken heeft.
Angst
Misbruikte jongens en mannen hebben vaak last van angst dat het misbruik zich zal herhalen. Ook de angst voor het vaderschap wordt genoemd, de angst om als vader een kind te knuffelen en intimiteit te delen, de angst om zelf anderen seksueel te misbruiken of grenzen van anderen te overschrijden, de angst voor beschamende contacten met andere mannen. Overigens is het een groot misverstand dat een jongen die misbruikt is, zelf ook kinderen seksueel zal misbruiken. Hoewel er wel daders zijn die als kind misbruikt zijn. Mannen die proberen om hun ervaringen te verwerken en een plaats te geven in hun leven, lopen minder kans om zelf misbruik te plegen.
Flashbacks
Veel misbruikte mannen hebben last van flashbacks, beelden en herinneringen van het misbruik. Deze flashbacks kunnen worden opgeroepen door situaties die doen denken aan de misbruiksituatie. Dit worden ook wel 'triggers' genoemd. Zo'n trigger is bijvoorbeeld vrijen, maar het kan ook een bepaalde geur zijn, een bepaalde blik van iemand of als je plotseling ongevraagd aangeraakt wordt. Herbelevingen kunnen op allerlei manieren naar boven komen, soms levensecht, soms met flarden.
Losraken van jezelf
Een bekende reactie tijdens het misbruik is dat een jongen zichzelf 'losmaakt' van de situatie (dissociėren). Op een afstandje bekijkt hij wat er gebeurt. Op die manier hoeft hij niet de angst of pijn te voelen. Dit wordt ook wel een overlevingsstrategie genoemd. Sommige mannen doen dit als volwassene nog steeds, als een automatische reactie op een bedreigende situatie.
Verdringing
Het komt regelmatig voor dat misbruikte mannen hun ervaringen jarenlang verdringen. Soms komt de herinnering pas terug als ze veertig, vijftig of ouder zijn.
Andere overlevingsmechanismen:
Misbruikte mannen gebruiken allerlei manieren om het misbruik te overleven. Overlevingsstrategieėn zijn manieren om te vluchten om op die manier de situatie te kunnen verdragen. Bekende manieren om te overleven zijn:
· zichzelf verantwoordelijk stellen (en zich letterlijk schuldig voelen)
· heel veel voor anderen gaan zorgen (anderen geven wat je zelf gemist hebt), zonder je eigen grenzen te bewaken
· zeer kritisch zijn
· een splitsing voelen tussen zichzelf en anderen (isolement)
· een splitsing voelen tussen denken en het lichaam
· het misbruik wegduwen
· hun gevoel/lichaam uitschakelijk (o.a. door alcohol, hard werken of extreem veel sporten).
· het lastige van overlevingsmechanismen is dat ze vaak blijven bestaan, ook als het misbruik verledentijd is.
Lichamelijke klachten:
Misbruikte jongens en mannen kunnen allerlei lichamelijke klachten krijgen, zoals: pijn aan de geslachtsdelen en de anus, maag- en darmklachten, hoofdpijn, duizeligheid, chronische vermoeidheid, hyperventilatie (paniekaanvallen), slaapproblemen, spierspanningen vooral in de bovenrug en nek. Sommige klachten zijn letterlijk het gevolg van het misbruik, anderen zijn een reactie op de negatieve ervaringen.
Verwaarlozing van het eigen lichaam
Negatieve seksuele ervaringen kunnen ertoe leiden dat een jongen zijn eigen lichaam negatief beleeft. Het eigen lijf wordt genegeerd, afgekeurd of verwaarloosd. Sommige jongens vinden hun lijf lelijk of vies, anderen eten of drinken zoveel dat ze zich onaantrekkelijk maken. Er zijn jongens die zich zo vies voelen dat ze zich voortdurend schoon schrobben. Anderen straffen zichzelf door hun lichaam pijn te doen. Er zijn ook jongens die zichzelf of bepaalde lichaamsdelen van zichzelf haten.
Gevolgen voor seksualiteit
De seksuele ontwikkeling verloopt bij misbruikte jongens anders dan bij andere jongens. Terwijl normaal gesproken de seksuele ontwikkeling van een kind stapsgewijs en in zijn eigen tempo verloopt, is dit na seksueel misbruik niet het geval.
Op langere termijn kunnen allerlei seksuele problemen ontstaan, zoals: afkeer van seks of juist dwangmatig masturberen, dwangmatige anonieme seks, van seks een obsessie maken, angst voor seks, geseksualiseerd gedrag, 'niets' voelen bij seks, een voorkeur hebben voor bepaalde seksuele handelingen of juist een afkeer hebben daarvan (zoenen, anale seks, sm). Bij volwassen mannen kunnen erectieproblemen en seksueel verslavend gedrag ontstaan. Ook zijn er mannen die tijdens het vrijen last hebben van flashbacks en paniekaanvallen.
Erectie tijdens het misbruik
Als een jongen tijdens het misbruik een erectie of zaadlozing kreeg, kan dat extra verwarrend zijn, zeker de eerste keer. Je kunt toch niet opgewonden raken als je het niet wilt?! Voor alle duidelijkheid: een erectie en zaadlozing zijn een automatische reactie op lichamelijke stimulatie. Daders die dit als 'bewijs' gebruiken en zeggen 'zie je wel dat je het wilde', doen dit ten onrechte.
Ben ik homo?
Een jongen die door een andere jongen of man misbruikt is, is vaak onzeker over zijn eigen seksuele voorkeur. Ben ik nu homo? Zeker als hij opgewonden werd tijdens het misbruik, speelt deze vraag. Ook een jongen die door een vrouw is misbruikt, kan twijfelen over zijn seksuele identiteit, omdat hij zich bij seks met een vrouw schaamt en schuldig voelt. Seks met een man roept dan minder schaamte en schuldgevoel op.
Sommige jongens vonden het misbruik met een man zo afschuwelijk, dat het hun zoektocht naar hun eigen homoseksualiteit bemoeilijkte. 'Hoe kun je homo zijn als je zoiets hebt meegemaakt?'
Gevolgen voor je relatie
Een ervaring van seksueel misbruik beschaamt het vertrouwen in anderen. Een jongen/man heeft het gevoel verraden te zijn en er alleen voor te staan. Sommige jongens en mannen besluiten dat ze niemand meer kunnen vertrouwen of nemen zich voor om zich nooit meer te laten pakken. Het gevolg kan zijn dat zij problemen hebben om (intieme) relaties aan te gaan. Soms hebben ze het gevoel dat hun lijf 'op' is, dat hun lichaam gesloopt is. Voor veel mannen is 'vertrouwen' een thema in relaties. Ze kunnen hoge eisen stellen aan de ander. Vaak merken ze echter dat, als ze hun partner in vertrouwen nemen, deze hen juist ondersteunt.
Spanning tussen intimiteit en seksualiteit
Mannen ervaren soms een splitsing tussen hun intieme gevoelens en seksuele gevoelens. Alsof gevoel en seks twee totaal verschillende dingen zijn. Dat overkomt overigens misbruikte mannen vaak nog sterker. Er kan verwarring ontstaan: komt dit door je socialisatie als man of door je misbruikervaringen? Er zijn ook mannen voor wie seks gelijk is aan intimiteit: met seks kan je veel goedmaken.
Gevolgen voor werk/school
Concentratieproblemen zijn er soms de oorzaak van dat een opleiding niet wordt afgemaakt of dat er problemen op het werk ontstaan. Ook vermoeidheid (weinig rust nemen) kan een rol spelen. Sommige mannen stellen enorm hoge eisen aan hun prestaties op het werk en hun positie, om op die manier eigenwaarde te voelen. Andere gevolgen voor het werk kunnen zijn: onderpresteren of moeite hebben met hiėrarchische verhoudingen in verband met het gevoel onderdrukt te worden door een sterkere persoon.
Trauma of niet?
Een trauma is een ervaring die zo vreselijk is dat die niet in een paar maanden is verwerkt. Een trauma betekent letterlijk 'wond'. Er is sprake van een psychotrauma als iemand op een indringende gebeurtenis heeft gereageerd met intense (doods)angst en machteloosheid. Seksueel misbruik hoeft niet per se traumatisch te zijn. Dit hangt af van hoe heftig de ervaring was, hoe jong de jongen was en hoe vaak het heeft plaatsgevonden. Het trauma wordt sterker als die ervaring zich vaker voordeed, op jongere leeftijd plaatshad of heel heftige emoties opriep. Kenmerkend voor een trauma is een lange periode waarbij de jongen of man last heeft van flashbacks en het gevoel heeft voortdurend 'op scherp' te staan. Soms begint deze periode pas op veel latere leeftijd.
Gevolgen van een trauma
Bij een eenmalige schok kan iemand zich het misbruik meestal compleet en gedetailleerd blijven herinneren. Bij herhaald misbruik in de kindertijd reageren kinderen vaak met verdoving, zichzelf gevoelloos maken en ontkenning. Een traumatische ervaring leidt tot verlies aan vertrouwen in zichzelf en anderen. Je kijk op de wereld en op mensen is definitief veranderd. Dit is mede afhankelijk van hoe de jongen is opgevangen. De effecten van een trauma zijn o.a.: slaapproblemen, angst en paniek, hyperactiviteit, gevoelloosheid, concentratieproblemen, flashbacks, woede-uitbarstingen, neerslachtigheid. In tegenstelling tot woede-uitbarstingen kun je ook geen woede meer voelen. Deze effecten kunnen op iedere leeftijd plaatsvinden. De gevolgen van een trauma worden minder ernstig als je meteen goed wordt opgevangen.
Positieve gevolgen:
Het seksueel misbruik is niet positief, maar door een goede verwerking en door persoonlijke ontwikkeling zijn er mannen die, ondanks hun seksueel misbruik ervaringen, positief zijn over hun leven.
Soms heeft het misbruik tot gevolg dat mannen een 'extra antenne' hebben voor mensen die in de knel zitten. Anderen geven aan dat ze, als gevolg van het misbruik, bewust zijn gaan leven (niet oppervlakkig). Sommige mannen die als kind misbruikt zijn, gaan later in de hulpverlening werken.
